advertiser

Tin tức

"Làm mới" hạt gạo Việt Nam

Ngày đăng: 04/11/2015 - Lượt xem: 871

Nước ta đang là một trong những quốc gia đứng đầu thế giới về xuất khẩu gạo, chỉ sau Thái Lan và Ấn Độ. Sản lượng xuất khẩu bình quân những năm gần đây từ 6 - 8 triệu tấn/năm, nhưng chủ yếu xuất khẩu dạng thô, giá trị kinh tế thấp. Các chuyên gia cho rằng, việc xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam là cần thiết và cấp bách để nâng cao chất lượng, thương hiệu, vị thế của gạo Việt Nam.

Tái định vị gạo Việt Nam

 

Với khoảng 4,1 triệu hécta đất trồng lúa và được xác định là nước xuất khẩu nhất nhì thế giới, nhưng đến nay vẫn lép vế về thị phần và giá trị trên thị trường gạo thế giới. Đặc biệt, đối với các thị trường gạo khó tính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản… gạo Việt Nam vẫn đứng trong danh sách dự bị. Theo các chuyên gia, sở dĩ gạo Việt có giá thấp, mờ nhạt về thương hiệu, bởi lâu nay nước ta xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu, phân khúc thị trường hẹp, giá rẻ, và không có thương hiệu. Bởi thế, tuy sản lượng ổn định, nhưng sản phẩm lúa gạo Việt thường được mùa, mất giá, thiếu ổn định về giá trị. Đây là nét buồn trong bức tranh chung của xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Giải thích về thực trạng này, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn thuộc Viện Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn Đào Đức Huấn cho biết, sản phẩm gạo trong nước khá mờ nhạt đối với người tiêu dùng trong nước và thế giới do lựa chọn hướng tiếp cận theo số lượng, trong khi chất lượng thấp, thiếu ổn định; sản phẩm thường không có bao bì, nhãn mác, nguồn gốc rõ ràng… Người nông dân chủ yếu sản xuất theo hướng cầu thụ động, cứ giống nào giá cao thì sản xuất, chứ thường không nhận thức rõ sản phẩm sản xuất ra sẽ bán đi đâu? Điều này vô hình trung đã nhấn chìm gạo Việt ngay cả ở thị trường trong nước. Xét về giá trị, gạo Việt có giá trị không cao, chủ yếu tập trung ở phân khúc thị trường thấp, dòng sản phẩm trung bình. Đối với phân khúc thị trường chất lượng cao, gạo Việt mới chỉ chiếm khoảng 20% tổng sản lượng xuất khẩu và đây là kết quả đã có bước cải thiện thời gian gần đây.

Ông Đào Đức Huấn nhấn mạnh, cần khẩn trương tái định vị và làm mới hình ảnh của gạo Việt Nam trong lòng người tiêu dùng. Để nâng cao được giá trị gạo Việt, yêu cầu cấp bách đặt ra là xây dựng thương hiệu gạo quốc gia với những tiêu chuẩn cụ thể, được quản lý nghiêm ngặt gắn với chuỗi giá trị khép kín và ổn định. Trong bối cảnh nhiều hiệp định tự do thương mại quan trọng đã, đang và sẽ được ký kết sẽ đem đến không chỉ cơ hội mà còn có không ít thách thức cho ngành lúa gạo, việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm gạo càng cần được thực hiện quyết liệt hơn.

 


Thay đổi tư duy sản xuất và tiêu thụ

Đề án Phát triển thương hiệu gạo Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 vừa được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn triển khai. Trong đó nêu rõ quan điểm xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam phải gắn với chuỗi giá trị, bảo đảm phát triển bền vững; định vị tạo dựng hình ảnh, duy trì lòng tin người tiêu dùng bằng uy tín của doanh nghiệp, sản phẩm và sự bảo đảm của Nhà nước; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; tiếp cận vào phân khúc thị trường chất lượng cao, duy trì và giữ vững thị trường truyền thống. Theo đó, Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ bằng chính sách và các hoạt động quảng bá, giới thiệu trong và ngoài nước; và các doanh nghiệp đóng vai trò chủ chốt trong xây dựng, sử dụng và phát triển thương hiệu gạo Việt Nam.

Đồng tình quan điểm này, ông Đào Đức Huấn phân tích, lâu nay, người dân, doanh nghiệp trong nước mới chỉ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu ở khâu có giá trị gia tăng thấp: sản xuất và sơ chế. Do đó, để xây dựng thành công thương hiệu gạo Việt, đòi hỏi thay đổi tư duy trong sản xuất, chế biến và thương mại. Việc xây dựng thương hiệu cần xác định doanh nghiệp làm nền tảng; để tổ chức sản xuất, tìm kiếm và phát triển thị trường, tạo thành một mô hình sản xuất và tiêu thụ khép kín. Nhà nước có vai trò hỗ trợ chính sách, tạo ra môi trường để doanh nghiệp chủ động tham gia vào sản xuất, tìm kiếm thị trường và tiêu thụ sản phẩm, nhất là sản phẩm chất lượng cao.

Đặc biệt, theo nhiều chuyên gia, Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân cần có sự đồng thuận và quyết tâm nhằm tạo dựng giá trị đích thực cho hạt vàng của đất nước. Ngoài ra, cần nhấn mạnh tư duy chính yếu trong cạnh tranh, người thắng không phải là người bán được số lượng nhiều, quan trọng hơn là giá trị thu được, là niềm tin của khách hàng và sự ổn định của giá trị, niềm tin đó. Nếu gạo Việt Nam có chất lượng, xuất xứ nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm an toàn thực phẩm, niềm tin, giá trị sẽ theo đó dần tăng.

Bên cạnh đó, trong quá trình xây dựng thương hiệu, việc làm mới hình ảnh gạo Việt Nam sẽ vấp phải không ít khó khăn, nhưng là việc phải làm. Bởi thế, các chuyên gia đề nghị, thứ nhất, cần định vị rõ về sản phẩm, bao gồm cả về giống, chất lượng, nguồn gốc và quy trình sản xuất. Thứ hai, cần đề ra các tiêu chuẩn cụ thể trong lựa chọn các giống mang thương hiệu gạo Việt Nam. Thứ ba, xây dựng và duy trì hình ảnh thương hiệu gạo Việt Nam thông qua các sản phẩm cụ thể.  

Về lâu dài, muốn xây dựng thành công và duy trì vị thế thương hiệu gạo Việt trên thị trường, cần quan tâm đến công tác hậu cần (logistics), đặc biệt là xây dựng trung tâm kiểm định chất lượng gạo theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây sẽ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, thời gian để tiếp cận tốt hơn vào thị trường và góp phần hỗ trợ các cơ quan chức năng trong điều hành, kiểm tra, đánh giá khách quan, khoa học.

 Năm 2014, lượng gạo xuất khẩu của cả nước đạt 6,3 triệu tấn, với tổng trị giá 2,93 tỷ USD. Giá gạo của Việt Nam thường bán ở mức khoảng 345 USD/tấn, trong khi loại gạo tương đương của Ấn Độ là 365 USD/tấn, Myanmar là 420 USD/tấn và Campuchia là 425 USD/tấn. Trong khi gạo trắng hạt dài cấp thấp của Campuchia có giá 410 USD/tấn, giá gạo Việt Nam cùng loại dừng ở mức 340 USD/tấn.  Sự chênh lệch này cho thấy sự thua kém về chất lượng và giá trị của gạo Việt Nam trên thị trường thế giới.

Lệ Giang

© 2014 Trung Tâm Phát Triển Nông Thôn

Tầng 4, Số 16 Thụy Khuê - Tây Hồ - Hà Nội - Điện thoại: (84-4) 37624190/91 - Fax: (84-4) 37624193

Email: hanhchinhrudec@gmail.com - Website: http://rudec.gov.vn/